Papegaaienziekte is een ziekte waar iedere vogelliefhebber, en met name mensen die kromsnavels houden, bang voor zijn.
Niet alleen omdat de ziekte snel dodelijk kan zijn voor met name papegaaiachtigen, maar ook omdat papegaaienziekte
(psittacose) besmettelijk is voor mensen! Papegaaienziekte wordt veroorzaakt door de bacterie (eigenlijk ricketsia) :
Chlamydia psittaci. Inmiddels is deze ziekteverwekker omgedoopt tot Chlamydophilia maar voor het gemak gebruiken we
hier nog de oude naam. Van deze ziekteverwekker zijn verschillende stammen bekend.
De meeste stammen veroorzaken een ontsteking van de luchtwegen.
Recentelijk is de naam van deze verwekker wat aangepast, maar omdat de naam chlamydia zo ingeburgerd is gebruiken
we hem op deze pagina nog even.

Bij papegaaien en parkieten uit zich dat in eerste instantie in een ontsteking van het oogslijmvlies (vaak maar van een oog).
Dit irriteert het dier en hij zal dat oog dichtknijpen: het dier zit permanent te knipogen. Enkele uren tot dagen later, zal het
dier ineens zeer ziek worden, stoppen met eten, bol gaan zitten en gele tot neongroene ontlasting produceren.
Als er niet snel ingegrepen wordt, zal het dier binnen enkele dagen (soms zelfs binnen 1 dag) overlijden.

Andere stammen van de papegaaienziektebacterie tasten met name de lever aan. Deze vorm van papegaaienziekte is moeilijk
te herkennen. De dieren zijn ziek en willen niet goed eten. Pas in een (te) laat stadium van de ziekte gaan de dieren
geelzucht vertonen: het urinedeel van de mest, dat normaal krijtwit is, wordt geel.
De diagnose kan op verschillende wijzen gesteld worden:

- Kleuring van een ontlastingsmonster (snelle uitslag maar ongevoelige test)
- Elisa test op een cloaca uitstrijkje (snelle uitslag en gevoeliger test)
- PCR reactie op een cloaca of ooglid uitstrijkje (tragere uitslag maar zeer gevoelig)
- of één van bovenstaande testen op lever of miltweefsel van een overleden dier.

Bij sectie van dode vogels valt de enorme milt en leverzwelling op. Soms zijn ook longontstekingen en ooglidontstekingen
aanwezig. Hoewel de aanwijzingen bij een sectie flink in de richting van de papegaaienziekte kunnen wijzen, is de diagnose
niet met zekerheid zonder nader laboratorium onderzoek (microscoop, Elisa, PCR) met enige zekerheid te stellen. Zo kunnen
ook polyoma of circo virusinfecties lever en miltzwellingen geven.

Behandeling voor de kromsnavel ;

Papegaaien zijn het beste te behandelen met injecties met een antibioticum (doxycycline). Deze injecties hebben zeer
snel effect: binnen 24 uur knappen zij in het algemeen snel weer op. Ongeveer 24 uur na de eerste injectie zijn de dieren
niet meer besmettelijk voor andere dieren en mensen, maar tot die tijd moeten zij in quarantaine gehouden worden.
Deze injecties moeten wekelijks herhaald worden (6 maal) totdat alle ziekteverwekkers uit het lichaam verdwenen zijn.
Kleinere kromsnavels zoals Bourkes, grasparkieten etc. kunnen met doxycycline geimpregneerd zaad behandeld worden
of een drinkwater kuur met doxycycline krijgen. Andere tetracyclines als chloortetracycline en oxytertracycline zijn minder
werkzaam..
Kleine kromsnavels als grasparkieten, agaporniden e.d. worden gedurende 42 dagen behandeld met een met
chloortetracycline (CTC) of doxycycline (DC) geïmpregneerd zaadmengsel dat gewoonlijk bestaat uit 85% gepelde
milletzaad, 10% gepelde en gebroken haver en 5% gepelde zonnebloempitten. Tijdens de kuur dient men bijzondere
aandacht te schenken aan de verzorging, omdat de vogels dan extra bevattelijk zijn voor infecties met schimmels.
Het verdient aanbeveling tijdens de behandelingsperiode dagelijks een multivitaminepreparaat aan het drinkwater toe
te voegen teneinde de negatieve
bijwerkingen van de tetracycline af te zwakken en de natuurlijke weerstand van de vogels te ondersteunen.
Tijdens de behandeling geen grit of kalk verstrekken omdat dit met name de chloortetracycline nagenoeg onwerkzaam
maakt.. Het regelmatig reinigen en
desinfecteren van het vogelverblijf met een quarternair ammoniumprodukt, als Halamid draagt bij de smetstof uit te schakelen
en herbesmetting te voorkomen. Draag een goed mondmasker en ventileer flink: de kans op besmetting van de
vogelhouder door het inademen van stof bij flink vegen in een afgesloten ruimte zijn hoog !.

Voor de mens ;

Bij mensen openbaart papegaaienziekte zich als een soort griep: hoofdpijn, koorts en/of spierpijn zijn allemaal symptomen
die kunnen duiden op papegaaienziekte.
Bij een gewone griep verminderen de ziekteverschijnselen na ongeveer 3 dagen. Bij papegaaienziekte blijft met name de
koorts hoog en krijgen de mensen een benauwd of kortademig gevoel als gevolg van de erbij optredende longontsteking.
Papegaaienziekte is zeer goed te behandelen, als er maar op tijd ingegrepen wordt.
Dit geldt met name voor mensen: vaak wordt de juiste behandeling bij mensen laat gestart omdat artsen de ziekte
niet goed herkennen. Voor het aantonen van papegaaienziekte dient de arts 2x bloed af te nemen met een
tussentijd van 14 dagen, tenzij het eerste bloedmonster al een zeer hoge titer tegen chlamydia psittaci vertoond.

Verspreiding van de ziekte ;

De ziekte wordt meestal binnengehaald in een vogelbestand door de aankoop van volkomen gezond ogende
maar desondanks besmette dieren die verder (lang) symptoom vrij zijn of kunnen blijven. Daarom is een
quarantaine (isolatie) periode van 2-3 weken voor besmette vogels sterk aan te raden. Door de stress van de verhuizing
kunnen dragers alsnog ziek worden. Bij quarantaine blijven de problemen dan tot slechts 1 vogel beperkt. Of beter is het
om elke aankoop standaard te laten testen op de aanwezigheid van chlamydia.